چيزي كه استفاده مي كنيد ، الزاماًچيزي كه به آن احتياج داريد ، نمي باشد ‍!


مترجم : مهندس ميلاد مهدويان
تاٌليف : پروفسور تروور اسميت ( دانشكده علوم دامي و طيوري دانشگاه گوالف ، كانادا )
منبع: نشریه دنیای کشت و صنعت ، شماره 66، تیر و امرداد 1390 ، صفحه 21و22
معيارهايي كه در هنگام انتخاب يك مايكوتوكسين بايندر بايد در نظر گرفت :
هنگامي كه در حال بررسي يك توكسين بايندر براي استفاده در مزرعه يا كارخانه خود هستيد ، بايد ليستي از سوالاتي را كه انتظار داريد فروشنده به آنها پاسخ دهد داشته باشيد تا از اين طريق از كيفيت محصولي كه خريداري مي كنيد اطمينان حاصل نموده و بدانيد محصولي كه براي آن پول پرداخت مي كنيد بيشترين ارزش را دارا مي باشد .
در حال حاضر محصولات تجاري مختلف مايكو توكسين بايندر و عوامل سم زدايي در بازار وجود دارند كه برخي حتي بسيار ارزان بوده و از نظر ميزان مصرف هم بايكديگر اختلاف بسياري دارند . برخي اوقات حتي ممكن است مصرف كنندگان در تخمين ميزان كارآيي محصول دچار اشتباه شده و براي محصولي بي كيفيت، هزينه هاي گزافي پرداخت نمايند . سوالاتي كه در زير عنوان مي شوند مي توانند در هنگام خريد محصول ، مصرف كننده را جهت انجام يك انتخاب هوشمندانه ياري نمايند .
1. ماده مؤثر توكسين بايندر معرفي شده چيست ؟
يكي از پيچيده ترين روش هاي مقايسه مايكوتوكسين بايندرها نحوه طبقه بندي اين محصولات مي باشد . حتي در بسياري از موارد ، محصولاتي كه در يك گروه قرار مي گيرند ، مواد تشكيل دهنده و اثرات يكساني ندارند .
• در كل دو نوع مايكوتوكسين بايندر وجود دارد :
الف – جاذب هاي غير آلي : اين توكسين بايندرها شامل محصولات رسي مثل سيليكاتهاي آلومينيوم ، زئوليتها ، بنتونيتها ، خاكهاي رئاتوماسوس و ... مي باشند كه اينها در اصل ، موارد مناسبي براي توليد سراميك ، فيلترهاي آب مي باشند .
• تمامي مقالات علمي چاپ شده توسط موسسات بي طرف نشان مي دهند كه دوز مصرف موثر اين مواد بين 10 تا 50 كيلوگرم در تن خوراك مي باشد كه با ادعاي شركت هاي توليد كننده مبني بر دوز مصرف 5/0 تا 1 كيلوگرم در تن براي پيشگيري و دوز درماني 5/2 تا 5 كيلوگرم در تن خوراك ، اختلاف قابل توجهي دارد .
• مقادير بالاي توكسين بايندرهاي رسي در جيره باعث كاهش خاصيت پلت شدن و افزايش تراكم خوراك مي گردند .
• جذب سموم قارچي در اين نوع توكسين بايندرها تنها به بار مولكولي و وزن ذرات بستگي دارد .
• توكسين بايندرهاي رسي ، برخي از انواع آفلاتوكسين ها را به خود جذب مي كنند .
• تاثير بسيار كمي بر روي جذب سموم DON ، 2- T، Zen، OTA، DAS از توكسين بايندرهاي رسي ها تا به امروز گزارش شده است .
• توكسين بايندرهاي رسي طبيعي ( كه ازمعادن استخراج شده اند ) مي توانند حاوي سم دي اكسين و فلزات سنگين باشند .
• توكسين بايندرهاي رسي تاثيرات زيست محيطي نا مطلوبي از خود به جاي ميگذارند؛ تاثيراتي مانند افزايش حجم مدفوع و ... .
• يكي از راههاي بررسي مقادير رس موجود در محصولات جاذب ، بررسي ميزان خاكستر حاصل از سوختن محصول مي باشد . آيا توكسين بايندرهاي رسي غير آلي ، مواد معدني ، ويتامين ها و آنتي بيوتيك ها را نيز جذب خود ميكنند ؟
توكسين بايندرهاي رسي باعث كاهش جذب مواد معدني نظير Mn،Zn، Mg، Ca و همچنين Na مي شوند . همينطور استفاده از آنها در مقادير بالاي 5/0 درصدباعث كاهش عملكرد آنتي بيوتيك هاي داراي گروه كاربردي قطبي مي گردد . توكسين بايندرهاي رسي مي توانند ساير مواد مغذي داراي بار مثبت را به خود جذب نمايند . از علائم استفاده از اين گونه توكسين بايندرها ميتوان به موارد زير اشاره كرد : پوشش بدن و سم ضعيف در زوج سمان و نيز ضعف ناحيه پا در طيور . آيا توكسين بايندرهاي رسي مي توانند باعث كاهش عملكرد آنتي بيوتيك ها بشوند ؟
بنتونيت مي تواند با آنتي بيوتيك هايي نظير تايلوزين و تيل مايكوزين تركيب شود . براي مثال يكي از عباراتي كه روي برچسب داروي تايلوزين شركت الانكو به چشم مي خورد به اين موضوع اشاره مي كند كه تايلوزين را نبايد با خوراك حاوي مقادير بالاي 2% بنتونيت مخلوط كرد .بر پايه يك آزمايش در چين استفاده از حتي 1 تا 2 كيلوگرم بنتونيت در تن خوراك نيز مي تواند منجر به كاهش در عملكرد داروي تايلوزين شود .
• بايد به اين نكته توجه كرد كه برخي توليد كنندگان بر روي بسته بندي هاي خود ، به جاي نام بردن از ماده تشكيل دهنده از كدهاي اختصاري مانند 558- E ( بنتونيت ) و ( HACAC 558- E سيليكاتهاي آلومينيوم ) براي گمراه كردن مصرف كنندگان استفاده مي كنند .
ب – جاذب هاي آلي
ميكروار گانيسم هاي زنده :
• كشت گونه اي از ميكروارگانيسم هاي زنده مثل مخمرها يا باكتري ها مي توانند مورد استفاده قرار گيرند تا با توليد آنزيمهايي در دستگاه گوارش حيوانات ، باعث غير فعال شدن مايكوتوكسين ها شوند .
• ميكرو ارگانيسم هاي زنده به محيطي ايده آل ( pH ، درجه حرارت و مواد غذايي ) براي رشد و توليد مثل به منظور توليد مقادير مناسبي از آنزيم نياز دارند . اين احتياجات باعث طولاني تر شدن زمان لازم براي بي اثر كردن سموم مي شود .
از طرف ديگر انبار كردن محصول ، پلت سازي استفاده از آنتي بيوتيك ها و اسيدهاي آلي باعث جلوگيري از رشد و بقاي ميكرووارگانيسم ها در اين گونه محصولات مي شود .
• آنزيم ها :
• آنزيم ها همگي از پروتئين تشكيل شده اند و فعاليت آنها به شدت تحت تاثير pH ، درجه حرارت محيط ، عمليات فرآوري خوراك مانند پلت كردن و همچنين ميزان مصرف ساير اقلام خوراك ، مثل اسيدهاي آلي مي باشد .
• آنزيم ها ، بسيار اختصاصي و فقط بر روي سوبستراهاي مشخص عمل مي كنند.
• آنزيم و سوبسترا به ساختارهاي مكملي براي به وجود آمدن پيوند ، احتياج دارند و به تنهايي قادر به انجام عمل تركيب نمي باشند . اين تركيبات مانند كليدي خاص براي قفلي خاص عمل مي كنند .
• تا امروز در حدود 300 نوع مايكوتوكسين شناسائي شده اند و احتمالاً هزاران نوع ديگر هم در آينده شناسائي خواهند شد . با اين شرايط چه تعداد آنزيم هاي مختلف براي جلوگيري از مسموميت با سموم ناشي از مخلوط سموم مختلف قارچي مورد نياز مي باشد ؟ حتي اگر تمام اين آنزيم ها هم مهيا باشند ، قيمت نهائي چنين محصولي چقدر خواهد بود ؟
• در برخي موارد ، محصول نهايي حاصل از سم زدايي آنزيم ها ممكن است هنوز سمي باشد .
عصاره ديواره سلولي مخمر ( گلوكومانان )
• تمامي عصاره هاي ديواره سلول هاي مخمر با هم مشابه نيستند و بايد به اين نكته توجه داشت كه آيا توليدكنندگان اين محصولات ، مقالات معتبري را دال بر صحت ادعاي خود در رابطه با عملكرد محصول ارائه مي كنند ؟
• آيا محصول متشكل از مخمر است يا از مشتقات ديواره سلول مخمر تشكيل شده است ؟ موضوع مهم و قابل توجه اين است كه توليد مخمر خشك شده خيلي ساده تر و ارزان تر از توليد ديواره سلولي مخمر مي باشد و همينطور خاصيت جذب توكسين هاي قارچي در مخمر خشك شده بسيار كمتر از ديواره سلولي مخمر مي باشد ؛ بنابراين از محتويات محصولي كه خريداري مي كنيد كاملا مطلع باشيد .
2. يك توكسين بايندر چگونه اقدام به جذب سموم قارچي مي كند ؟ ( نحوه عمل ) اين مساله بسيار حائز اهميت است كه فروشنده يك مايكوتوكسين بايندر ، بتواند به روشني نحوه عملكرد محصول را در جهت حفاظت حيوانات از آثار سوء سموم قارچي ، براي مصرف كننده توضيح دهد . ماهيت مواد مؤثره تشكيل دهنده توكسين بايندرها مي توانند مكانيسم هاي مختلفي را براي جذب سموم ايجاد نموده و باعث به وجود آمدن اختلاف در دوز مصرف ايده آل در محصولات گوناگون باشد . هر محصول مي بايست از نظر فني در مورد توانايي در جذب و انجام واكنش هاي مرتبط با بي اثر كردن سموم قارچي مؤثر و كارآمد به نظر برسد تا در فهرست مصرف قرار گيرد . شرايط محيطي ايده آل براي جذب و انجام واكنش هاي مرتبط با بي اثر كردن سموم قارچي شامل :pH ، درجه حرارت ، حساسيت به آنتي بيوتيك ها و زمان اثر كردن محصول و ... روي كارآيي محصول تاثير گذار بوده و مصرف كنندگان بايد از اين اختلافات آگاه شوند .
3. آيا محصول جاذب ، توانايي جذب انواع مختلف سموم قارچي را دارد ( وسيع الطيف بوده ) و آيا مدارك معتبري براي اثبات اين موضوع در اختيار مصرف كننده قرار دارد ؟ اقلامي از خوراك كه به طور طبيعي آلوده شده اند و خصوصاً خوراك كامل ، معمولا حاوي چندين نوع مايكوتوكسين مي باشند . يك توكسين بايندر ايده آل بايد وسيع الطيف بوده و در حضور مقادير مختلفي از سموم ( مقادير بسيار كم و يا مقادير بسيار زياد ) هم كارآيي خود را حفظ نمايد . ميزان تمايل بايندرها براي جذب سموم مختلف بسيار متفاوت است و اين موضوع بر روي توانائي آنها براي جذب سموم قارچي در شرايطي كه مقادير اين سموم كم است تاًثير گذار مي باشد .
• ميزان تمايل بايندرها براي جذب سموم مختلف ، بسيار متفاوت است و اين موضوع بر روي توانائي آنها براي جذب سموم قارچي در شرايطي كه مقادير اين سموم كم مي باشد تاثير گذار مي باشد . همينطور بايد به اين موضوع اشاره كرد كه بايندرها داراي ظرفيت هاي اشباع مختلفي هستند و اين موضوع تاثير خود را بر روي حداكثر مقدار سم قابل جذب نشان مي دهد .
توكسين بايندرهاي رسي قابليت جذب بسيار پاييني دارند و بطور عمده به جذب آفلاتوكسين ها محدود شده اند . زرالنون ، اكراتوكسين و تريكوتسن ها ( سم 2 – T ، DON ) بطور كلي از تاثيرات توكسين بايندرهاي رسي در امان هستند ، زيرا اين دسته از سموم ، فاقد گروههاي كاربردي قطبي در ساختمان خود هستند كه براي جذب شدن شيميايي توسط جاذب هاي رسي وجود آنها ضروري مي باشد .
4. آيا محصول توكسين بايندر توانايي جذب سموم مختلف را در مقادير دوزهاي پايين دارد ؟ در حيواناتي نظير جوجه هاي گوشتي كه حجم خوراك مصرفي در روز مي تواند روي بهره وري اقتصادي آنها بسيار تاثير گذار باشد ، مواد افزودني غير مغذي مي بايست تا حد امكان حجم كمتري از فرمول جيره را اشغال كنند . استفاده از محصولاتي كه دوز مصرف بالايي دارند مي تواند باعث اشغال شدن فضاي زيادي از جيره شود كه در نهايت منجر به كاهش فراهمي زيستي ( در دسترس قرار گرفتن ) عناصر مغذي مهم جيره خواهند گرديد . دوز مصرف موثر توكسين بايندرهاي رسي بالا است ( 5-1 % ) كه سبب مي شود تا توليد كنندگان با تغيير استراتژيهاي خود براي به دست آوردن سهم بيشتر از بازار ، دوز مصرف پايين تري ( 25/0 – 05/0 % ) را به مصرف كنندگان توصيه كنند . به همين دليل است كه برخي محصولات نمي توانند تاثيرات پايداري در جلوگيري از بروز مسموميت با سموم قارچي داشته باشند و در نهايت اين مصرف كننده است كه با استفاده از محصولاتي كه ارزش اقتصادي ندارند ، سرمايه خود را هدر داده است .
تمايل زياد به جذب سموم قارچي و ظرفيت بالاي اشباع ديواره سلولي مخمر باعث شده تا استفاده از اين گونه محصولات در مقادير بسيار پايين هم موثر باشد ( كمتر از 1/0 % جيره ) .
5. از آنجايي كه با تغييرات شديد pH در طول دستگاه گوارش حيوانات روبرو هستيم ، آيا محصول توكسين بايندر پايداري خود را در pH هاي مختلف حفظ مي نمايد ؟ بسياري از توكسين بايندرهاي سنتي قابليت جذب سموم را در تغييرات pH ، حفظ نمي كنند و بايد در نظر داشت كه اگر پيوند بين توكسين بايندر ( جاذب ) و مايكوتوكسين ( سم ) به اندازه كافي قوي نباشد ، اين امكان وجود دارد كه سموم در قسمتهاي انتهائي دستگاه گوارش از جاذب جدا شوند و مجددا فعاليت خود را آغاز كنند .
6. محصول با چه سرعتي ، با سم واكنش نشان مي دهند يا آن را جذب مي نمايد ؟ نتايج تحقيقات نشان مي دهند كه اكثر مايكوتوكسينها طي مدت زمان 30 دقيقه توسط دستگاه گوارش جذب مي شوند و از آنجايي كه بيشترين مقدار جذب سموم از طريق قسمت ابتدايي دستگاه گوارش صورت مي گيرد ،عمل سريع يك جاذب سموم قارچي بسيار حائز اهميت است . اگر توكسين بايندري براي مثال ، ظرف مدت 3 ساعت قادر به جذب سموم قارچي باشند ، پس راه حل چندان مناسبي به نظر نمي رسد .
7. آيا محصول تا به حال در شرايط عملي آزمايش شده و مداركي براي تائيد آن وجود دارد ؟ چه تعداد مقاله معتبر در مورد اين محصول در نشريات علمي به چاپ رسيده است ؟ زماني كه قصد استفاده از توكسين بايندري را داريد بايد از عملكرد محصول در شرايط واقعي و تجاري مطمئن باشيد و اين موضوع از اهميت ويژه اي برخوردار است . عملكرد مايكوتوكسين بايندرها در شرايط مختلف آزمايشگاهي و شرايط عملي با هم متفاوت مي باشد و عملا قادر به ارائه نتايج قابل قبول براي محافظت از حيوانات به جز در شرايط خاص نمي باشند . نمايش آزمايشات ساده طراحي شده در محيط آزمايشگاه كه معمولا طي شرايط ايده آل براي يك محصول مثل pH ثابت ، دما و مدت زمان مناسب و ... اجرا مي شوند ، قابل انطباق با نتايج به دست آمده از آزمايشات در محيط عملي ( داخل بدن دام و طيور ) نيستند . حتي پيچيده ترين مدل هاي آزمايشگاهي هم قادر به برابري با فاكتورهاي محيطي كه مي توانند مستقيم و غير مستقيم بر روي نتايج يك آزمايش در شرايط باليني تاثير بگذارند ، نيستند .
بسياري از توليدكنندگان اطلاعات چنداني براي دفاع از اثر بخشي محصولاتشان در شرايط فوق الذكر در اختيار ندارند . مي بايست از هر توليدكننده فهرستي از مقالاتي كه در مورد محصولات آنها و توسط موسسات علمي مستقل به چاپ رسيده است درخواست شود فقط به اين نكته بايد دقت نمود كه دوز مورد استفاده محصول در آزمايش با دوز توصيه شده در روي بسته بندي همخواني داشته باشد .
8. آيا محصول توسط موسسات علمي معتبر و مستقل تاييد شده و مقالاتي در مورد آن در مجلات علمي به چاپ رسيده است ؟ يك محصول موفق به طور قطع تا امروز تعداد زيادي تائيديه از موسسات تحقيقاتي به دست آورده است تكيه به مقالات علمي معتبر چاپ شده در مجلات مستقل مي تواند شاخص هاي استانداردي را براي مقايسه يك محصول فراهم سازد .

 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت تک فرآورده های آریا پژو سپند می باشد
 
جهت کسب اطلاعات بیشتر به ما ایمیل بفرستید: info@tfaria.com